Wady wzroku – krótkowzroczność
Krótkowzroczność (miopia) jest najczęstszą wadą wzroku – dotyka blisko 1,5 mld ludzi na świecie. We współczesnych czasach częstość występowania przyjęła rozmiary epidemii, szczególnie wśród dzieci i młodzieży. Krótkowzroczność najczęściej jest konsekwencją wydłużenia osiowego wymiaru gałki ocznej, co prowadzi do ścieńczenia naczyniówki i siatkówki. W wyniku krótkowzroczności promienie światła wpadające do oka skupiane są przed siatkówką, co w konsekwencji prowadzi do obniżenia ostrości wzroku. Krótkowzroczność często jest dziedziczna i postępuje do wieku dojrzewania, a następnie stabilizuje się, choć nawet u dorosłych coraz częściej obserwuje się wzrost tej wady wzroku.
Najważniejszą przyczyną krótkowzroczności, przed predyspozycją genetyczną, są czynniki środowiskowe, jak zbyt długa praca w bliskich odległościach z urządzeniami multimedialnymi.
Rodzaje krótkowzroczności
Wyróżnia się następujące rodzaje krótkowzroczności:
- osiowa – wydłużenie gałki ocznej,
- refrakcyjna – zwiększona krzywizna (moc) elementów układu optycznego gałki ocznej, tj. rogówki czy soczewki wewnątrzgałkowej.
W przypadku postępującej zaćmy jądrowej również obserwuje się przesunięcie wady wzroku w kierunku krótkowzroczności.
Krótkowzroczność ze względu na wielkość wady można podzielić na:
- niską – do -3 D,
- średnią – pomiędzy -3 a -6 D,
- wysoką – powyżej -6 D.
Wysoka krótkowzroczność jest bardzo niebezpieczna dla oczu, ponieważ istnieje zwiększone ryzyko pojawienia się zmian strukturalnych w tylnym odcinku oka, takich jak: odwarstwienie siatkówki, zaćma czy jaskra, co może prowadzić do utraty wzroku. Wysoka krótkowzroczność w zaawansowanej formie występuje jako krótkowzroczność zwyrodnieniowa, która jest główną przyczyną utraty wzroku u osób w wieku produkcyjnym. Krótkowzroczność zwyrodnieniowa może też skutkować poważnymi powikłaniami: zwyrodnieniem plamki, rozdarciem siatkówki i krwotokami, jaskrą wtórną. Aktualnie realizowany jest program badań klinicznych, który obejmuje najnowsze terapie w leczeniu krótkowzroczności zwyrodnieniowej.
Objawy krótkowzroczności i sposoby określania wielkości wady
Osoby krótkowzroczne mają problemy z widzeniem przedmiotów i liter z dalekich odległości, widzą je rozmazane i niewyraźne, a stopień niewyraźnego widzenia zależy od wielkości wady. Często towarzyszy im również gorsze widzenie po zmierzchu. Możliwe są także bóle głowy i oczu. W przypadku zaobserwowania powyższych objawów, należy udać się do lekarza okulisty lub optometrysty celem przeprowadzenia badania ostrości wzroku z wykorzystaniem tablic z literami Snellena i doboru odpowiedniej korekcji okularowej lub soczewek kontaktowych.
Korekcja krótkowzroczności
Najczęstszym sposobem korekcji krótkowzroczności są ujemne (minusowe) soczewki okularowe lub miękkie soczewki kontaktowe. W przypadku krótkowzroczności do -5 D możliwe jest zastosowanie soczewek ortokeratologicznych, które modelują kształt rogówki podczas snu. Dzięki temu pacjent osiąga bardzo dobre widzenie bez konieczności stosowania żadnej dodatkowej korekcji, nawet przez 16-18 godzin – więcej o ortokorekcji .
W przypadku krótkowzroczności od -0,50 do -9,00 D możliwa jest laserowa korekcja wady, w której wykorzystuje się zaawansowane lasery: ekscymerowy czy femtosekudowy. W przypadku wysokiej wady wzroku od -6,00 do -20,00 D, bądź też w sytuacji, gdy pacjent nie kwalifikuje się do metod laserowych z innych przyczyn, rekomenduje się wszczepienie soczewek fakijnych. U pacjentów powyżej 45. roku życia możliwa jest refrakcyjna wymiana własnej soczewki (RLE) na sztuczną z jednoczesnym skorygowaniem wady krótkowzrocznej. Warto podkreślić, że korekcja chirurgiczna możliwa jest u pacjentów powyżej 21. roku życia, kiedy gałka oczna uległa już procesowi wzrostu, a wada wzroku jest stabilna. Więcej o metodach laserowej korekcji wzroku można przeczytać TU .
Zapobieganie krótkowzroczności
Badania pokazują, że krótkowzroczność znacznie częściej pojawia się i szybciej postępuje u osób, które spędzają wiele godzin w zamkniętych pomieszczeniach przy sztucznym oświetleniu. Dodatkowym bodźcem do wydłużania gałki ocznej jest wielogodzinne wykorzystywanie urządzeń multimedialnych. Dlatego też za najprostszą metodę mogącą spowolnić progresję krótkowzroczności uważa się zwiększenie czasu spędzanego na świeżym powietrzu oraz odpowiednią higienę pracy w bliskich odległościach, przede wszystkim z urządzeniami mobilnymi. Bardzo ważne jest częste robienie przerw, w czym może pomóc stosowanie zasady 20/20/20, która mówi o tym, aby po 20 minutach pracy w bliskich odległościach patrzeć przez 20 sekund na przedmioty oddalone o 20 stóp (6 metrów). Ponadto czas spędzany w bliskich odległościach z wykorzystaniem urządzeń multimedialnych nie powinien przekraczać długości czasu spędzanego na zewnątrz. Jest to szczególnie istotne u dzieci i młodzieży, kiedy gałka oczna ulega ciągłemu rozwojowi i wzrostowi.
Istnieją również metody farmakologiczne i optyczne znacząco spowalniające progresję krótkowzroczności, do których zalicza się atropinę o niskim stężeniu podawaną po jednej kropli do każdego oka przed snem, soczewki ortokeratologiczne, specjalistyczne miękkie soczewki kontaktowe i soczewki okularowe.