W dniach od 9 do 15 marca obchodzimy Światowy Tydzień Jaskry. Ta międzynarodowa inicjatywa, zapoczątkowana przez lekarzy okulistów, ma na celu zwiększenie świadomości społeczeństwa na temat tego schorzenia oraz jego wczesnych objawów.
Z radością informujemy, że Klinika Okulistyczna OFTALMIKA bierze udział już po raz siódmy w tym wydarzeniu organizowanym w naszym kraju przez Polskie Towarzystwo Okulistyczne (PTO). Pragniemy, aby więcej osób wiedziało, jakie objawy powinny wzbudzić ich niepokój. Wierzymy, że edukacja dotycząca jaskry pozwoli nam na szybszą i wcześniejszą diagnostykę, a tym samym – efektywniejsze leczenie.
Czym jest jaskra?
Jaskra to złożona grupa chorób oka, które prowadzą do stopniowego zaniku nerwu wzrokowego, łączącego gałkę oczną z mózgiem. Szkody te powodowane są zazwyczaj przez podwyższone ciśnienie w gałce ocznej, które powoduje stopniową utratę wzroku i w efekcie, jeśli choroba nie jest leczona, ślepotę.
Jaskra jest o tyle niebezpieczna, że początkowo może nie dawać żadnych objawów. Jedynym sposobem na wczesne wykrycie choroby są regularne badania okulistyczne.
Jakie są przyczyny jaskry?
Istnieje wiele czynników, które mogą przyczynić się do rozwoju jaskry. Jednym z najistotniejszych jest wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, wynikający z zaburzonego odpływu cieczy wodnistej. Ciecz ta pełni kluczową rolę w odżywianiu i oczyszczaniu rogówki oraz soczewki, które nie mają własnych naczyń krwionośnych. Dzięki jej ciągłemu produkowaniu i odprowadzaniu ciśnienie wewnątrzgałkowe jest utrzymywane na stabilnym poziomie (około 16 ± 4 mm Hg). Kiedy jednak system jej odpływu zostaje zablokowany, dochodzi do wzrostu ciśnienia, co stanowi jeden z głównych czynników ryzyka rozwoju choroby. Warto jednak pamiętać, że jaskra może występować także u osób z ciśnieniem mieszczącym się w normie.
Czy istnieje skuteczna profilaktyka jaskry?
W profilaktyce prewencji jaskry najważniejsze są regularne badania, które pozwolą na szybkie wykrycie choroby, a tym samym jej skuteczne leczenie.
Częste badania są szczególnie istotne w przypadku osób, które przekroczyły 40. rok życia lub są obciążone ryzykiem wystąpienia jaskry.
W prewencji ważny jest również tryb życia. Zdrowa dieta, regularna aktywność fizyczna oraz unikanie używek, w tym papierosów, przełożą się na dobrą ogólną kondycję organizmu, a co za tym idzie, mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania na jaskrę.
Objawy jaskry
Jaskra bardzo często rozwija się powoli, nie dając odczuwalnych objawów. W wielu przypadkach chory może nie zauważyć u siebie żadnych objawów do momentu, gdy zacznie tracić wzrok. Dlatego właśnie jaskra nazywana jest „cichym złodziejem wzroku”.
Warto jednak zaznaczyć, że w niektórych przypadkach może dojść do nagłego pojawienia się objawów, które będą wymagać natychmiastowej konsultacji z lekarzem lub wręcz interwencji medycznej. Są to:
- utrata ostrości widzenia,
- silny ból w gałce ocznej,
- ból głowy, migreny,
- nudności i wymioty,
- widzenie aureoli wokół świateł,
- światłowstręt,
- częste łzawienie oczu,
- zaczerwienienie oka.
Trzeba również wspomnieć, że objawy te mogą być symptomami innych chorób oczu, jeśli więc zauważacie je u siebie, nie wolno ich ignorować. Udaj się do specjalisty w celu ustalenia ich przyczyny. Wczesne wykrycie potencjalnego schorzenia przyczyni się do efektywniejszego leczenia, a wręcz może zapobiec utracie wzroku.
Rozpoznanie jaskry. Jakie metody diagnostyczne będą stosowane podczas Światowego Tygodnia Jaskry?
Klinika Okulistyczna OFTALMIKA dołącza do Światowego Tygodnia Jaskry, przeprowadzając przesiewowe badania w kierunku rozpoznawania tej choroby.
Wśród nich znajdą się:
- Badanie ostrości wzroku
- Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego z pomiarem grubości rogówki
- Ocena wyglądu tarczy n. II
W razie potrzeby lekarz może skierować pacjenta na następujące badania:
- Gonioskopia – ocena kąta przesączania
- Ocena grubości warstwy włókien nerwowych i ew. warstwy komórek zwojowych siatkówki techniką OCT
- Perymetria – u wybranych pacjentów
Badania przesiewowe są dostępne tylko dla pacjentów, którzy nie byli od roku na badaniach kontrolnych i nie mają jeszcze zdiagnozowanej jaskry.
Sposoby leczenia jaskry. Czy leczenie operacyjne jaskry jest jedynym rozwiązaniem?
Leczenie jaskry polega na stosowaniu odpowiednich kropli do oczu, które zmniejszają produkcję cieczy wodnistej lub zwiększają jej odpływ oraz obniżenie ciśnienia śródgałkowego do takiego poziomu, przy którym nie dochodzi do dalszych zmian chorobowych. Kiedy stosowanie różnego rodzaju kropli nie wystarcza, wybiera się metody chirurgiczne. Obecnie możliwe jest małoinwazyjne lub wręcz całkowicie bezinwazyjne leczenie jaskry. Zabiegi laserowe, takie jak trabekuloplastyka, mająca na celu poprawę przepływu płynu gałkowego oraz minimalnie inwazyjna operacja jaskry (MIGS), są coraz częściej wykonywane.
Te procedury pozwalają zmniejszyć ciśnienie wewnątrzgałkowe, a tym samym przyczynić się do zachowania wzroku, stwarzając naprawdę niewielkie ryzyko powikłań – zwłaszcza w porównaniu z tradycyjnymi operacjami.
Poza opisanymi powyżej metodami, stosuje się również takie zabiegi, jak:
- trabekulektomia – zabieg ten polega na usunięciu części tkanki oka, co pozwala na skuteczniejszy odpływ cieczy wodnistej – płynu wewnątrzgałkowego. Procedura ta odznacza się dużą skutecznością, niestety, jest też obciążona ryzykiem powikłań, a jednym z nich może być zaćma. Dlatego, żeby uniknąć ewentualnych skutków ubocznych, lekarz może podjąć decyzję o wykonaniu innej procedury, takiej jak sklerektomia głęboka z użyciem implantu wchłanialnego. Mimo potencjalnych komplikacji, trabekulektomia jest najczęściej wykonywanym zabiegiem chirurgicznym w leczeniu jaskry;
- selektywna laserowa trabekuloplastyka – czyli SLT, to bezpieczna operacja jaskry w Klinice Okulistycznej OFTALMIKA, odznaczająca się dużą skutecznością. Przeprowadza się ją za pomocą lasera, który pozwala na redukcję ciśnienia w oku u aż 80% pacjentów. SLT działa poprzez stymulację komórek kąta przesączania oka zawierających melaninę. Dzięki temu pozwala na obniżenie ciśnienia wewnątrz gałki ocznej o 25 do nawet 35%. Efekt może utrzymywać się nawet 2 lata.
Warto również zaznaczyć, że operacja to niejedyny sposób na skuteczne leczenie jaskry. Zabieg przeprowadza się zazwyczaj wtedy, gdy inne metody, takie jak krople do oczu czy terapia laserowa, nie dają oczekiwanych rezultatów.
Plan leczenia zazwyczaj wybiera się, biorąc pod uwagę stopień zaawansowania oraz typ choroby. Może on obejmować leki, zabiegi laserowe czy w końcu operację.
Dlaczego warto skorzystać z badań w Światowym Tygodniu Jaskry?
Udział w Światowym Tygodniu Jaskry może pomóc uczestnikom lepiej zrozumieć tę chorobę i w przypadku rozpoznania choroby zostać skierowanym na dalsze badania w celu rozpoczęcia procesu leczenia. Im wcześniej rozpoczniemy leczenie, tym lepsze będzie rokowanie.
Informacje o Światowym Tygodniu Jaskry kliknij TU.
Więcej informacji o leczeniu jaskry można przeczytać TU.